Λειτουργική Eνδοσκοπική Eπέμβαση Παραρρινίων

(FESS=Functional Endoscopic Sinus Surgery)

Πόσες εγχειρήσεις παραρρινίων κόλπων διενεργούνται κάθε χρόνο στις ΗΠΑ;

Σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς έχουν περίπου 200.000 εγχειρήσεις τέτοιου τύπου κάθε χρόνο στις ΗΠΑ.

Πότε θα πρέπει να σκεφτώ να υποβληθώ σε τέτοια εγχείρηση;

Όταν υπάρχουν ανατομικές ανωμαλίες που επιβαρύνουν την ιγμορίτιδα σας  και όταν άλλες θεραπείες έχουν αποτύχει. Αυτές οι ανατομικές ανωμαλίες μπορούν να διορθωθούν με εγχείρηση.

Οι ενδοσκοπικές μέθοδοι επιτρέπουν στον Ωτορινολαρυγγολόγο να διαγνώσει και να θεραπεύσει αυτού του είδους προβλήματα πιο εύκολα από ότι παλιότερα. Του επιτρέπουν να δρα προληπτικά όσον αφορά τις ρινικές ανατομικές ανωμαλίες.

Πότε ενδείκνυται να γίνεται εγχείρηση;

Χρειάζεται να γίνεται εγχείρηση  όταν η φαρμακευτική αγωγή έχει αποτύχει να ανακουφίσει τον ασθενή από τα συμπτώματα ης ιγμορίτιδας. Επίσης όταν υπάρχουν επιπλοκές της ιγμορίτιδας .Στην περίπτωση που η κατάσταση του ασθενή δεν ανακουφίζεται με φαρμακευτική αγωγή, αυτή μπορεί να συνδέεται  με προβλήματα του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος όπως είναι η χρόνια βρογχίτιδα και το άσθμα.

Γενικά , ασθενείς που λαμβάνουν κάθε δυνατή φαρμακευτική αγωγή η οποία αποτυγχάνει να τους βοηθήσει, είναι υποψήφιοι για να υποστούν τέτοιου είδους εγχείρηση.

Ποιες είναι οι επιλογές τις Eνδοσκοπικής Eπέμβασης Παραρρινίων (FESS);

Η Λειτουργική Eνδοσκοπική Eπέμβαση Παραρρινίων (FESS) έχει ουσιαστικά αντικαταστήσει τις παραδοσιακές «παλιομοδίτικες» επεμβάσεις για την αντιμετώπιση της  ιγμορίτιδας. Η FESS σκοπό έχει να διατηρήσει την φυσιολογική κινητικότητα των κροσσών του επηθηλίου και  των φυσιολογικών  ανοιγμάτων των παραρρινίων κόλπων.

Με ειδικές κάμερες και ενδοσκόπια οι στενές ανατομικές περιοχές των παραρρινίων κόλπων  μπορούν να απεικονιστούν και να προσεγγιστούν επακριβώς χειρουργικά.

Η FESS έχει φέρει ραγδαίες θετικές εξελίξεις στη χειρουργική θεραπεία της ιγμορίτιδας γιατί βοηθά στην φυσιολογική παροχέτευση των παραρρινίων κόλπων.

Ποιο είναι το κλειδί  πίσω από την ελάχιστη επεμβατική (behind minimally invasive) FESS;

Ο μέσος ρινικός πόρος είναι ο χώρος  που βρίσκεται στην περιοχή μεταξύ της μέσης κόγχης και του πλάγιου ρινικού τοιχώματος. Ο μέσος ρινικός πόρος  αποτελεί την περιοχή κλειδί για την παροχέτευση των πρόσθιων ηθμοειδών κυψελών , του γναθιαίου άντρου (ιγμορείου)  και των μετωπιαίων κόλπων.

Η απόφραξη του μέσου ρινικού πόρου δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο που οδηγεί σε  ιγμορίτιδα.

Με την λειτουργική ενδοσκοπική χειρουργική (FESS)  ανοίγουμε  τα φυσιολογικά στόμια των  παραρρινίων κόλπων για να  παροχετεύουν  και να λειτουργούν φυσιολογικά.

Μπορείτε να με ενημερώσετε περισσότερο για την FESS;

Στην FESS χρησιμοποιείται ενδοσκόπιο στη μύτη για να γίνει ορατή η ρινική κοιλότητα και οι παραρρινίοι κόλποι. Αυτό γενικά μειώνει την ανάγκη εξωτερικής τομής. Η ενδοσκόπηση επιτρέπει την καλύτερη απεικόνιση  της ανατομίας και της παθολογίας των  περιοχών αυτών. Η ενδοσκόπηση, σε συνδυασμό με λεπτομερή ακτινογραφική μελέτη, μπορεί να διαγνώσει ένα πρόβλημα το οποίο δεν είχε διαγνωστεί προηγουμένως.

Με την FESS  έχουμε την δυνατότητα να αφαιρέσουμε παθολογικούς ιστούς οι οποίοι αποφράσσουν τα φυσιολογικά στόμια των  παραρρίνιων  κόλπων και έτσι να βελτιωθεί η παροχέτευση τους .

Πως αξιολογείται η κατάσταση του ασθενή για να προγραμματιστεί τέτοια επέμβαση;

Η απόφαση για τη διενέργεια της FESS θα βασιστεί στο ιστορικό του ασθενή και στην εξέταση του από τον Ωτορινολαρυγγολόγο. Επίσης απαιτείτε  μια αξονική τομογραφία για τον ακριβή προσδιορισμό της ανατομίας της περιοχής. Εάν δεν έχετε κάνει αξονική τομογραφία πριν την πρώτη επίσκεψή σας στον γιατρό, θα χρειαστεί να κάνετε στη συνέχεια.

Ποια η προετοιμασία του ασθενή πριν την εγχείρηση;

Πριν την επέμβαση είναι σημαντικό ο ασθενής να υποβληθεί σε αναλύσεις αίματος   και πιθανόν άλλες εξετάσεις όπως είναι η εξετάσεις EKG και οι ακτινογραφίες θώρακα. Αυτές οι εξετάσεις γίνονται εάν θεωρηθεί αναγκαίο βάση του ιστορικού του ασθενή και   της ηλικίας του. Δεν μπορεί να γίνει επέμβαση χωρίς τη διενέργεια αξονικής τομογραφίας προηγουμένως.

Εάν ο ασθενής έχει ραγδαία επιδείνωση των συμπτωμάτων ιγμορίτιδας ή υπάρχει οποιαδήποτε μόλυνση πριν την επέμβαση, ο χειρούργος πρέπει να ενημερωθεί. Ο χειρούργος θα επιλέξει την πιο κατάλληλη θεραπεία.. Σε τέτοιες περιπτώσεις η επέμβαση μπορεί να αναβληθεί.

Υπάρχουν πράγματα που πρέπει ή δεν πρέπει να γίνονται πριν την εγχείρηση;

Ενημερώστε τον χειρούργο σας εάν αντιμετωπίζεται οποιοδήποτε ιατρικό πρόβλημα που απαιτεί τη προληπτική λήψη αντιβιοτικών πριν την εγχείρηση (π.χ. πρόπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας ή προσθετική βαλβίδα).

Διαβάστε ενημερωτικό υλικό σχετικό με την επέμβαση ούτος ώστε να κατανοείσετε τη διαδικασία, περιλαμβανομένου των λόγων για τους οποίους συνιστάτε να υποβληθείτε σ’ αυτήν την  επέμβαση. Ενημερωθείτε για  τα αναμενόμενα οφέλη και τα πιθανά ρίσκα.

Σταματήστε τη λήψη ασπιρίνης τουλάχιστον 10 μέρες πριν την επέμβαση. Η ασπιρίνη ακόμα και σε μικρές δοσολογίες, μπορεί να αυξήσει σημαντικά την αιμορραγία κατά τη διάρκεια της επέμβασης καθώς και μετεγχειρητικά.

Σταματήστε τη λήψη μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (Iboprofen,) τουλάχιστον 5 μέρες πριν την εγχείρηση. Αυτές οι ουσίες δημιουργούν επίσης αιμορραγία που είναι όμως μικρότερη από αυτήν που προκαλεί η ασπιρίνη.

Τα μεσάνυχτα  πριν την εγχείρηση μην φάτε ή πιείτε τίποτα. Σε περίπτωση που ακολουθείτε φαρμακευτική αγωγή, ρωτήστε εάν μπορείτε να τη λάβετε κατά το πρωινό της επέμβασης.

Τι θα συμβεί κατά τη διάρκεια της εγχείρησης;

Η εγχείρηση γενικά δεν προκαλεί αρνητική διάθεση και δεν πρέπει να είναι δυσάρεστη εμπειρία. Η επέμβαση συνήθως γίνετε με γενική αναισθησία. Όταν   ξυπνήσετε το μόνο που θα θυμάστε  θα είναι ο θάλαμος ανάνηψης και  η επέμβαση θα έχει τελεΙώσει.

Μπορώ να μάθω περισσότερα για τα  εργαλεία μικροχειρουργικής και τις συσκευές  μικροεκτομής  που χρησιμοποιούνται στην FESS;

Τα εργαλεία μικροχειρουργικής και οι συσκευές  μικροεκτομής  που χρησιμοποιούνται στην FESS, αποτελούν τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στο χώρο της FESS.

Η χρήση των  εργαλείων αυτών γίνεται ως επί το πλείστον σε μόνιμη βάση στην FESS για το λόγο ότι προσφέρουν στον χειρούργο ασφάλεια και  ακρίβεια. Η συσκευή μικροεκτομής ρουφά το μαλακό ιστό μέσα στο πλευρικό άνοιγμα και στη συνέχεια τον κόβει ή τον «ξυρίζει» με μία ταλαντευόμενη ή περιστρεφόμενη μεταλλική σωλήνα. Επειδή η σωλήνα είναι προστατευμένη, το εργαλείο προσφέρει εξαιρετικό έλεγχο για ακριβή χειρουργική αφαίρεση του μαλακού ιστού χωρίς να βλάπτει άλλους ιστούς που τον περιβάλλουν. Πιο σύγχρονες λεπίδες δίνουν τη δυνατότητα στους χειρούργους να αφαιρούν το μαλακό ιστό καθώς και το κόκαλο. Ταυτόχρονα γίνεται συνεχής αναρρόφηση του αίματος, αφαίρεση του παθολογικού  ιστού  διατηρώντας το χειρουργικό πεδίο καθαρό.  Με την συσκευή μικροεκτομής η αιμορραγία κατά την διάρκεια της επέμβασης είναι λιγότερη  και έτσι μειώνετε  ο χρόνος και η  διάρκεια της εγχείρησης.

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της χρήσης των συσκευών  μικροεκτομής  έχει εντοπιστεί στην περίπτωση των ρινικών πολύποδων. Παραδοσιακά η εγχείριση των ρινικών πολύποδων γινόταν με χειροκίνητα εργαλεία  τα οποία λειτουργούσαν τραβώντας τον πολύποδα. Αυτό προκαλούσε τη ρήξη των ιστών συμπεριλαμβανομένου του φυσιολογικού βλεννογόνου.   Για το λόγο αυτό, σε κάποιες περιπτώσεις  ο χειρούργος  εγκατέλειπε  τη διαδικασία πριν την αφαίρεση όλων των πολύποδων. Για τους ασθενείς αυτούς απαιτείτε συνήθως   ρινικός πωματισμός  για τουλάχιστον 24 ώρες. Η συσκευή  μικροεκτομής μας βοηθά ώστε να γίνει αυτή η διαδικασία, επέμβαση ρουτίνας. Η συνεχής αναρρόφηση μάς επιτρέπει να έχουμε ένα καθαρό πεδίο και έτσι η επέμβαση διενεργείτε με μεγάλη ασφάλεια . Πωματισμός(γαζες στην μύτη) συνήθως δεν απαιτείτε.

Μιλήστε μου για την υποβοηθούμενη από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή εικόνα (νευροπλοήγηση) κατά την διάρκεια της FESS.

Η εφαρμογή της  νευροπλοήγησης  για την FESS είναι διαθέσιμη στο Αρεταίειο Νοσοκομείο. Αυτό το σύστημα επιτρέπει στο χειρούργο να γνωρίζει με μεγάλη ακρίβεια σε πιό σημείο βρίσκετε ανά πάσα στιγμή στην μύτη . H νευροπλοήγηση μας διευκολύνει, ιδιαίτερα όταν δουλεύουμε κοντά ή μέσα σε δύσκολες περιοχές όπως είναι οι μετωπιαίοι κόλποι, η βάση του κρανίου και ο οφθαλμικός κόγχος. H νευροπλοήγηση  χρησιμοποιείται κυρίως σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν αρκετά οδηγά σημεία  λόγω του ότι έχουν αφαιρεθεί  σε  παλαιότερες εγχειρήσεις .

Τα συστήματα αυτά δεν είναι διαθέσιμα παντού. Ενώ είναι βοηθητικά σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, δεν είναι πάντοτε αναγκαία για ένα έμπειρο και επιδέξιο χειρούργο που μπορεί να χειριστεί δύσκολες χειρουργικές επεμβάσεις.

Τι μπορεί να περιμένει ο ασθενής μετά την εγχείρηση;

ΟΙ ασθενείς συνήθως φεύγουν από την κλινική την επόμενη ημέρα. Ο γιατρός συνήθως δεν χρησιμοποιεί πωματισμό (γάζα) μετά τη FESS.

Η μετεγχειρητική φροντίδα είναι τόσο σημαντική όσο και η εγχείρηση. Οι ασθενείς επιβάλλετε να χρησιμοποιούν  αλατόνερο μερικές φορές τη μέρα για το καθαρισμό της από κρούστες και  τους  θρόμβους. Με αυτό τον τρόπο διατηρείτε ένα υγειές υγρό περιβάλλον που βελτιώνει τις συνθήκες αποθεραπείας.Περιοδικοί καθαρισμοί διενεργούνται κατά τη διάρκεια του πρώτου σταδίου αποθεραπείας  για την πρόληψη διαμόρφωσης του κοκκιώδους ιστού  και ουλών.   Συνήθως ο ρινικός βλεννογόνος θεραπεύεται  μέσα σε διάστημα 6 βδομάδων.

Ο ασθενής πρέπει να είναι προετοιμασμένος για ρινική αιμορραγία  μερικές μέρες μετά την εγχείρηση και μετά από κάθε επίσκεψή του στο γιατρό για χειρουργικό καθαρισμό. Αυτό είναι κάτι φυσιολογικό που σιγά σιγά ελαττώνεται. Όταν η αιμορραγία συμβαίνει στο μπροστινό μέρος της μύτης ή στο πίσω μέρος του λαιμού ,, ο ασθενής πρέπει να γέρνει το κεφάλι του μπροστά ενώ κάθεται και  αναπνέει απαλά μέσω της μύτης.  Εάν η αιμορραγία συνεχίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, επικοινωνήστε με το γραφείο του γιατρού.

Εν όσο οι κόλποι αρχίζουν από μόνοι τους να καθαρίζουν μετά από δύο με τρείς βδομάδες, ο ασθενής πρέπει να αναμένει ότι από τη μύτη του θα εξέρχονται παχύρευστα, καφέ εκκρίματα. Αυτά αποτελούνται από βλέννα και παλιό αίμα. Αυτό είναι αναμενόμενο και δεν αποτελεί μόλυνση.

Μετά την εγχείρηση ο  ασθενής ίσως νιώσει δυσφορία λόγο των χειρισμών κατά την διάρκεια της επέμβασης  και της φλεγμονής.

Υπάρχουν πράγματα που πρέπει ή δεν πρέπει να γίνονται μετά την εγχείρηση;

Δεν πρέπει να φυσάτε τη μύτη σας μέχρι να σας δοθεί άδεια για αυτό (συνήθως μια βδομάδα μετά την εγχείρηση).

Μην σηκώνετε βάρη για μια βδομάδα μετά την εγχείρηση. Μην συμμετάσχετε σε δραστηριότητες άσκησης μέχρι την ολοκλήρωση της αποθεραπείας σας.

Εάν θέλετε  να φταρνιστείτε ή να βήξετε να το κάνετε με το στόμα ανοιχτό.

Μην χρησιμοποιείται προϊόντα που περιέχουν ασπιρίνη μέχρι να μιλήσετε μαζί με το γιατρό σας. Συνήθως μπορείτε να αρχίσετε τη χρήση τους  7 με 10 μέρες μετά την εγχείρηση.

Τι πρέπει να κάνω μετά την επέμβαση;

Ο ασθενής θα πρέπει να επισκέπτεται κατά περιοδικά διαστήματα το γιατρό του μέχρι να ολοκληρωθεί η θεραπεία του (συνήθως 4-6 βδομάδες). Κατά τη διάρκεια των μετεγχειρητικών επισκέψεων, οποιαδήποτε επίμονη φλεγμονή ή ουλώδης ιστός  θα πρέπει να αφαιρεθεί με τοπική αναισθησίας.  Παρόλο που οι πιθανότητες επιπλοκής σε αυτή την περίπτωση είναι σπάνιες, ο πιθανός  κίνδυνος είναι ίδιος με την εγχείριση. Η συγκατάθεση για την χειρουργική επέμβαση θα πρέπει να περιλαμβάνει και τη συναίνεση του ασθενή για τη μετεγχειρητική φροντίδα.

Η προσεκτική μετεγχειρητική φροντίδα είναι απαραίτητη για την επιτυχία της επέμβασης. Οι ασθενείς θα πρέπει να προμηθεύονται με οδηγίες μετεγχειρητικής φροντίδας. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ακολουθούνται οι οδηγίες αυτές από τον ασθενή, καθώς και κάθε άλλη  οδηγία που θα δοθεί από τον χειρουργό, αφού θα βοηθήσουν την αποθεραπεία και θα μειώσουν την πιθανότητα παρουσίασης επιπλοκών.

Μπορεί η λειτουργική ενδοσκοπική επέμβαση παραρρινίων να θεραπεύσει τους παραρρίνιους κόλπους;

Η πλειοψηφία των ασθενών που έχουν εγχειρισθεί παρουσίασαν σημαντική βελτίωση των με την εγχείρηση σε συνδυασμό με τη συνεχή ιατρική διαχείριση. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία το ποσοστό επιτυχίας της FESS σε περιπτώσεις οξείας και χρόνιας ιγμορίτιδας ανέρχεται στο 75- 95%.

Η ιγμορίτιδα είναι ένα χρόνιο πρόβλημα επομένως εάν τα συμπτώματα βελτιωθούν ή ακόμα και εάν εξαφανιστούν μετά την επέμβαση, υπάρχει η πιθανότητα η μύτη και τα ιγμόρεια σας  να ερεθίζονται με τη γύρη, τη  σκόνη, την ατμοσφαιρική μόλυνση κτλ. Πρέπει να γίνει κατανοητό πως  η λήψη φαρμακευτικής αγωγής μετά την επέμβαση συνήθως είναι απαραίτητη.  Αυτό βοηθά στον έλεγχο  της  ενδεχόμενης υποτροπής της νόσου.

Είναι πιθανόν η νόσος να μην θεραπευθεί με την επέμβαση, ή να επανεμφανιστεί σε μεταγενέστερο στάδιο. Εάν αυτό συμβεί ίσως χρειαστεί συμπληρωματική χειρουργική θεραπεία.

Ποιοι κίνδυνοι παρουσιάζονται στη FESS;

Οι πιθανές επιπλοκές από την FESS είναι οι ίδιες με τις επιπλοκές που παρουσιάζονται στην παραδοσιακή επέμβαση για θεραπεία της ιγμορίτιδας. Υπάρχει πιθανότητα να παρουσιαστούν σοβαροί κίνδυνοι από την επέμβαση σε αυτή την περιοχή˙ ωστόσο οι επιπτώσεις αυτών των κινδύνων είναι ελάχιστες. Ακόμα και εάν βρίσκεστε στα καλύτερα χέρια, κάποιου εξαίρετου χειρουργού, υπάρχει πιθανότητα να δημιουργηθούν χειρουργικές επιπλοκές.

ΑιμορραγίαΑκόμα και εάν ο κίνδυνος είναι μειωμένος σε τέτοιου είδους εγχείρηση (FESS), σε περίπτωση σημαντικής αιμορραγίας ίσως απαιτηθεί η διακοπή της διαδικασίας και η τοποθέτηση ρινικού πωματισμού. Η μετάγγιση αίματος σπάνια χρειάζεται. Η μετεγχειρητική αιμορραγία δεν είναι σύνηθες φαινόμενο με την  FESS, αλλά είναι πιθανή σε περίπτωση εκτομής της κάτω ρινικής κόγχης .

Διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (CSF): Σε όλες οι επεμβάσεις στους παραρρίνιους κόλπους υπάρχει μικρή πιθανότητα να δημιουργηθεί  διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (το υγρό που περιβάλλει τον εγκέφαλο). Ωστόσο, επειδή το ενδοσκόπιο που χρησιμοποιείται επιτρέπει βελτιωμένη ορατότητα, ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μειωμένος. Αν συμβεί αυτή η επιπλοκή, δημιουργείται πιθανότητα μόλυνσης που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μηνιγγίτιδα (φλεγμονή του εγκεφάλου ή απόστημα στον εγκέφαλο). Η διαρροή CSF αποκαθίσταται συνήθως τη στιγμή της εγχείρισης αν αναγνωριστεί. Ενδεχόμενη  διαρροή CSF θα παρατείνει την παραμονή του ασθενούς στο νοσοκομείο και μπορεί να χρειαστεί  επιπλέον εγχείρηση για αποκατάσταση.

Μειωμένη όσφρηση: Μετά από τη χειρουργική επέμβαση μπορεί να υπάρξει μόνιμη απώλεια της όσφρησης ή μειωμένη όσφρηση. Ωστόσο, στους περισσότερους ασθενείς, ήδη υπάρχει μειωμένη όσφρηση  πριν από  την εγχείρηση οπότε συνήθως βελτιώνεται μετά τη χειρουργική επέμβαση.

Προβλήματα όρασης: Αν και εξαιρετικά σπάνιες, υπάρχουν περιστασιακές αναφορές για απώλεια όρασης μετά από επέμβαση παραρρινίων. Συνήθως η απώλεια όρασης περιλαμβάνει μόνο τη μια μεριά και η πιθανότητα αποκατάστασης είναι μειωμένη. Προσωρινή ή παρατεταμένη διπλωπία (διπλή όραση) έχουν επίσης αναφερθεί μετά από επέμβαση παραρρινίων.

Κίνδυνοι αναισθησίας: Επειδή συνήθως χρησιμοποιείται  γενική αναισθησία, ο ασθενής υπόκειται στους κινδύνους  που περιλαμβάνονται στην  αναισθησία. Δυσμενείς αντιδράσεις στην αναισθησία μπορούν να συζητηθούν περαιτέρω με τον αναισθησιολόγο.

Άλλοι κίνδυνοι:

Από μια εγχείρηση παραρρινίων μπορεί περιστασιακά να προκύψει δακρύρροια  ή φλεγμονή στα παραρρίνια  . Ο ασθενής μπορεί να παρουσιάσει μούδιασμα ή δυσφορία στα μπροστινά πάνω δόντια για ένα χρονικό διάστημα. Πρήξιμο, μελάνιασμα ή προσωρινό μούδιασμα στα  χείλη  μπορεί να συμβεί, όπως επίσης και πρήξιμο ή μελάνιασμα γύρω από το μάτι.

Πείτε μου λίγα λόγια για την τεχνική που χρησιμοποιείται στην FESS.

Η ενδοσκοπική παρέμβαση παραρρινίων πραγματοποιείται είτε με κατεύθυνση από μπροστά προς τα πίσω είτε από πίσω προς τα εμπρός. Η  τεχνική από μπροστά προς τα πίσω είναι καλύτερη για περιορισμένη νόσο που περιλαμβάνει τις  πρόσθιες, ηθμοειδείς κυψέλες ,το γναθιαίο άντρο  και τους  μετωπιαίους κόλπους. Η τεχνική από πίσω προς τα εμπρός μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ασθενείς με πανκολπίτιδα (κατάληψη σε όλες τις κοιλότητες της μύτης) ή σε ασθενείς που είχαν κάνει την εγχείρηση στα παραρρίνια  προηγουμένως και είχε ως αποτέλεσμα να χαθούν σημαντικά ανατομικά στοιχεία. Ο επιδέξιος χειρουργός  γνωρίζει και τις δύο τεχνικές και μπορεί να τις εφαρμόσει όπως προκύπτει η ανάγκη.

 

Δρ. Κυριακίδης Γεράσιμος
Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος